Haberin ayrıntıları
Statistics Canada, Sanayi Ürünleri Fiyat Endeksi’nin (IPPI) Ağustos’tan Eylül 2026’ya yüzde 2,0 yükseldiğini ve bir yıl öncesine göre yüzde 14,5 arttığını bildirdi. Üreticilerin hammadde için ödediği fiyatları izleyen Hammadde Fiyat Endeksi (RMPI) aylık yüzde 4,8 ve yıllık yüzde 27,0 arttı. İki seri Kanada düzeyinde ve mevsimsellikten arındırılmamıştır. Üretim zincirinin farklı aşamalarını ölçtüklerinden oranlar toplanmamalı veya tek bir enflasyon rakamı olarak okunmamalıdır.
IPPI’de aylık artışa en büyük katkıyı enerji ve petrol ürünleri yaptı. Bu grup, Ağustos’taki yüzde 3,7 artışın ardından Eylül’de yüzde 12,1 yükseldi. Rafine petrol enerji ürünleri yüzde 13,7 arttı; motorin yüzde 18,4, bitmiş motor benzini yüzde 7,8 ve hafif fuel oil yüzde 15,4 arttı. Enerji ve petrol hariç IPPI yüzde 0,3 yükseldi. Kimyasallar yüzde 3,8 artarken petrokimyasallar yüzde 9,7, plastik reçineler yüzde 11 arttı. Bunlar fiyat endeksi değişimleridir; üretim hacmi veya pompa fiyatı değildir.
Yıllık karşılaştırmada da enerji etkisi belirgindi. IPPI’nin yüzde 14,5’lik artışı arka arkaya 24. yıllık yükselişti. Duyuruya göre motorin fiyatları Eylül 2025’e göre yüzde 106,1, bitmiş motor benzini yüzde 45,3 ve hafif fuel oil yüzde 99,4 yüksekti. İşlenmemiş bakır ve alaşımları yıllık yüzde 46,3, işlenmemiş alüminyum ve alaşımları yüzde 26,9 arttı. Alt bileşenlerin genel endekse katkısı farklıdır; oranları toplayarak manşet değişimi elde edemeyiz.
Girdi tarafında ham enerji ürünleri RMPI’nin aylık yüzde 4,8 artışını sürükledi ve yüzde 14,4 yükseldi. Konvansiyonel ham petrol yüzde 16,8, sentetik ham petrol yüzde 9 arttı. Ham enerji hariç RMPI ise aylık yüzde 0,4 geriledi. Tarım ürünleri yüzde 2,1 artarken kanola yüzde 3,7 yükseldi; cevherler, konsantreler ve hurda metal yüzde 0,7, hayvan ürünleri yüzde 1,1 geriledi. Domuz fiyatlarındaki yüzde 8,8 düşüş hayvan grubu üzerinde etkili oldu.
Tüketici enflasyonundan farkı önemlidir. IPPI, Kanada üreticilerinin mallar fabrikadan çıkarken aldığı fiyatları ölçer; dolaylı vergileri ve nakliye, toptan satış ve perakende gibi sonraki maliyetleri kapsamaz. RMPI, Kanadalı üreticilerin belirli hammaddeler için ödediği fiyatları ve girdiyi tesise getirme ücretlerini izler. İkisi de Tüketici Fiyat Endeksi değildir ve hanelerin yakıta veya nihai ürüne ödediği fiyatı doğrudan ölçmez.
Statistics Canada, Eylül referans ayıyla yeni örnekleme kademeli geçişe başladığını da bildirdi. Örneklem 2022 İmalat ve Ormancılık Endüstrileri Yıllık Araştırması’na seçilen işletmelerin yıllık ürün satışı ve hammadde alımlarına dayanıyor. Tüm tabakaların geçişinin Aralık 2026 referans ayına kadar tamamlanması planlanıyor; eski örneklemle hesaplanan değerler yeni örneklemle geriye dönük değiştirilmiyor. Bu yöntem değişikliği sonraki karşılaştırmalar için bağlamdır, Eylül fiyat hareketlerinin nedeni değildir.