Haberin ayrıntıları
Stats NZ, Yeni Zelanda tüketici fiyat endeksinin Eylül 2026 çeyreğinde yüzde 0,7 ve son 12 ayda yüzde 3,7 arttığını bildirdi. 22 Ekim’de yayımlanan veri, hanelerin ödediği mal ve hizmet fiyatlarını ölçüyor. Çeyreklik karşılaştırma Haziran-Eylül 2026’yı; yıllık karşılaştırma Eylül 2025-Eylül 2026’yı kapsıyor.
Yıllık dönemde elektrik yüzde 9,3 arttı ve genel yüzde 3,7 artışa yüzde 7,2 katkıda bulundu. Benzin yüzde 19,1 yükselerek yüzde 17,5 katkı sağladı; konut satın alma yüzde 3,2 artıp yüzde 7,9 katkıda bulundu. Katkı yüzdeleri, bu kalemlerin aile bütçelerindeki harcama payı değildir.
Çeyrekte benzin yüzde 6,5 düştü; diğer araç yakıt ve yağlayıcıları yüzde 15,5 geriledi. Uluslararası hava ulaşımı yüzde 14,3, yerel yönetim ücretleri yüzde 6,2, sebzeler yüzde 10,5 yükseldi. Benzinin yıllık ve çeyreklik yönlerinin farklı olması, her değişim oranının dönemiyle verilmesi gerektiğini gösteriyor.
Konut ve hane hizmetleri çeyreklik artışa 0,347 yüzde puan, gıda 0,196 puan katkıda bulundu. Yıllık katkılarda ulaştırma 1,413 puan, konut ve hane hizmetleri 0,976 puandı. Bunlar toplam endeksteki değişime katkıdır; grup başına ayrı enflasyon oranı değildir.
Ticari mallar yıllık yüzde 4,3, ticari olmayanlar yüzde 3,3 arttı. İlk grup dış pazarlardan etkilenirken ikincisi doğrudan dış rekabetle karşılaşmaz; ancak girdileri yine uluslararası etkiler taşıyabilir. Stats NZ, sepetteki kalemlerin yüzde 85,5’inin bir yılda pahalandığını bildirdi.
Bu dağılım genel ortalamayı tamamlar ancak her hanenin kişisel enflasyon oranı değildir. Aralık çeyreği CPI verisi 27 Ocak 2027’de yayımlanacak. Stats NZ, üç aylık seriyi sürdürürken 2027’de aylık CPI başlatmayı planlıyor.
Yıllık manşet oran, kalemler arasındaki geniş hareket aralığıyla birlikte değerlendirilmelidir: yayımlanan dağılımda bazı fiyatlar gerilerken, yüzde 3’ün üzerinde artan kalemlerin payı önceki çeyreğe göre yükseldi. Bu sonuç, CPI sepeti ve yayımlanmış ağırlıklarla oluşturulan toplulaştırılmış bir ölçüdür.
Stats NZ’nin grup katkıları da çeyreklik ve yıllık tabloları ayırmanın önemini gösteriyor. Eylül çeyreğinde konut ve hanehalkı hizmetleri endeksteki artışa 0,347 yüzde puan, gıda 0,196 puan katkı sağlarken iletişim 0,041 puan düşüş yönünde etkide bulundu. Son 12 ayda ulaştırmanın katkısı 1,413 puan, konut ve hanehalkı hizmetlerinin katkısı 0,976 puandı. Bu rakamlar grupların kendi fiyat değişim oranları değil, genel endeks hareketinin parçalarıdır.
Fiyat dağılımında kalemlerin yüzde 85,5’i yıllık bazda pahalandı. Yüzde 3’ten fazla artanların oranı, Haziran’a kadar olan yıldaki yüzde 38,5’ten Eylül’e kadar olan dönemde yüzde 54,9’a yükseldi. Bu yaygınlık göstergeleri manşet CPI’ın ötesinde bilgi verir; ancak belirli bir ailenin tüketim sepeti, bölgesi veya ödeme deneyimini ölçmez. Kişisel enflasyon harcama bileşimine göre farklılaşabilir.